Không thể đơn độc: Deeptech Việt Nam cần một hệ sinh thái gắn kết

Tại sự kiện Deep Tech Connect 2025 diễn ra ngày 5/8/2025 tại SIHUB TP.HCM, một điều rõ ràng được nhấn mạnh xuyên suốt là:

Không startup deeptech nào có thể đi xa nếu không có một hệ sinh thái đồng hành.

Deeptech – hay công nghệ lõi – không giống mô hình khởi nghiệp thông thường. Nó đòi hỏi:

• Thời gian nghiên cứu dài

• Chi phí đầu tư cao

• Chuỗi giá trị phức tạp, từ R&D → thử nghiệm → bảo hộ IP → thương mại hóa

Trong bối cảnh đó, việc một startup đơn lẻ nỗ lực từ phòng lab đến thị trường là điều gần như bất khả thi. Không ai – kể cả người giỏi nhất – có thể làm điều đó một mình.

Việt Nam có tiềm năng, nhưng hệ sinh thái còn rời rạc

Nhiều đại biểu tại sự kiện thừa nhận: Việt Nam có nhân lực giỏi, chính sách mở, cộng đồng startup năng động – nhưng vẫn chưa có một hệ sinh thái deeptech thống nhất và gắn kết.

Những “lỗ hổng hệ sinh thái” được chỉ ra:

• Các trường đại học mạnh nghiên cứu nhưng không gần thị trường

• Doanh nghiệp muốn đổi mới nhưng thiếu niềm tin vào nhà khoa học

• Startup có sản phẩm nhưng thiếu quỹ đầu tư dám chịu rủi ro dài hạn

• Chính sách hỗ trợ tốt nhưng còn phân mảnh và khó tiếp cận thực tiễn

“Không một công ty nước ngoài nào đến Việt Nam để làm giàu cho Việt Nam. Chỉ có chúng ta, với niềm tin và sự kết nối, mới làm điều đó.”
— Ông David Martin Nguyễn, Deeptech Mentor, phát biểu tại sự kiện

Deeptech không chỉ là sản phẩm – mà là chuỗi cộng sinh

Bản chất của một sản phẩm deeptech không nằm ở một ứng dụng cụ thể, mà nằm ở quá trình tạo ra giá trị dài hạn từ tri thức khoa học. Quá trình này phải có:

• Nhà khoa học → tạo ra IP gốc

• Trường đại học → hỗ trợ không gian nghiên cứu

• Startup → phát triển sản phẩm thương mại

• Doanh nghiệp lớn → cung cấp thị trường & mạng lưới

• Nhà đầu tư → tài trợ giai đoạn dài, rủi ro cao

• Chính phủ → tạo sandbox, chính sách ưu đãi & dữ liệu mở

Nếu một mắt xích yếu hoặc thiếu, sản phẩm sẽ không thể ra đời – hoặc không thể tồn tại trên thị trường.

Khi các mảnh ghép chưa kết nối

Hệ sinh thái Deeptech cần những ai? Và ai đang thiếu?

Trong các phát biểu tại Deep Tech Connect 2025, nhiều chuyên gia cùng đồng thuận rằng:

Một hệ sinh thái deeptech bền vững phải là “cuộc chơi của 5 bên” – nhưng tại Việt Nam, không bên nào đủ sức đi một mình, và các bên lại đang kết nối lỏng lẻo.

🧩 1. Trường đại học – Nơi khởi nguồn tri thức

• Vai trò: Cung cấp nghiên cứu nền tảng, nguồn nhân lực kỹ thuật, phòng lab, kết quả khoa học.

• Thực trạng:

  • Vẫn quá thiên về “viết bài – lên báo cáo” hơn là thương mại hóa.

  • Ít liên kết với startup và thiếu “bài toán thật” để chuyển giao.

• Nhận định từ TS. Đặng Xuân Ba:

  “Doanh nghiệp chưa tin tưởng trường đại học, nhưng đây là nơi tích lũy tri thức quan trọng nhất cho deeptech.”

Startup deeptech – Người tiên phong nhưng đơn độc

• Vai trò: Tạo sản phẩm từ kết quả nghiên cứu, phát triển MVP, thử nghiệm thị trường.

• Thực trạng:

  • Thiếu vốn đầu tư dài hạn (đa số quỹ chỉ chấp nhận đầu tư vòng sớm – exit nhanh).

  • Không đủ nguồn lực để phát triển sản phẩm sâu + bảo hộ IP + scale.

• Phát biểu từ ông Trần Phúc Hồng:

  “Deeptech Việt Nam không nên giải quyết bài toán toàn cầu, mà phải giải bài toán địa phương trước – vì chúng ta hiểu, có dữ liệu, và có thị trường.”

Doanh nghiệp lớn – Thị trường tiềm năng nhưng chậm kết nối

• Vai trò: Cung cấp đầu ra, đặt hàng bài toán công nghiệp, đồng tài trợ phát triển sản phẩm.

• Thực trạng:

  • Nhiều doanh nghiệp lớn chỉ chú trọng báo cáo tài chính ngắn hạn.

  • Chưa có tư duy “open innovation” – kết nối startup, viện nghiên cứu.

• Nhận định từ ông Nguyễn Đình Quý:

  “Cần thay đổi văn hóa: từ đóng cửa tự làm → hợp tác để giải quyết vấn đề phức tạp hơn.”

Nhà đầu tư – Thiếu kiên nhẫn với deeptech

• Vai trò: Cung cấp vốn dài hạn, định hướng thương mại hóa, mở cửa thị trường quốc tế.

• Thực trạng:

  • Nhiều nhà đầu tư chỉ chọn mô hình SAAS, fintech, edtech dễ scale nhanh.

  • Deeptech bị coi là quá rủi ro, thời gian thu hồi dài.

• Gợi ý từ ông David Martin Nguyễn:

  “Cần mô hình liên danh (Consortium): mỗi bên góp một phần, không ai mất tiền ngay nhưng cùng chia rủi ro và hưởng lợi.”

Chính phủ – Cần làm vai trò “chất kết dính”

• Vai trò: Tạo sandbox chính sách, hỗ trợ tài chính, phát triển dữ liệu mở, liên kết các bên.

• Điểm sáng:

  • TP.HCM áp dụng Nghị quyết 98, hỗ trợ startup tới 400 triệu đồng, miễn thuế TNCN/cổ phần.

  • Có sandbox cho drone và xe tự hành tại Khu CNC.

• Thách thức:

  • Chương trình tốt nhưng còn rời rạc – chưa lan rộng toàn quốc.

  • Cần kênh đối thoại trực tiếp giữa chính quyền và các cộng đồng chuyên môn.

Hệ sinh thái chỉ có giá trị khi cùng hướng tới một mục tiêu

“Nếu đại học chỉ muốn công bố, startup chỉ muốn gọi vốn, DN chỉ nhìn báo cáo tài chính, chính phủ chỉ muốn tổ chức hội nghị… thì deeptech sẽ mãi là lý thuyết đẹp.”
— Tổng kết từ một mentor tại sự kiện

Những mô hình hợp tác không còn là lý thuyết

Không chỉ nói “hệ sinh thái”, phải bắt đầu bằng mô hình cụ thể

Tại Deep Tech Connect 2025, nhiều chuyên gia đã chia sẻ những mô hình kết nối thực tiễn có thể triển khai ngay tại Việt Nam, giúp deeptech vượt qua thách thức “đơn độc”.

Mô hình tam giác: Đại học – Startup – Doanh nghiệp lớn

Nguyên lý:

• Đại học tạo nghiên cứu gốc (IP)

• Startup phát triển MVP, thử nghiệm thị trường

• Doanh nghiệp lớn cung cấp dữ liệu, thị trường & hạ tầng sản xuất

Tại sao hiệu quả?

• Mỗi bên tập trung vào thế mạnh của mình

• Startup không phải làm từ đầu

• DN lớn không phải R&D quá sâu

• Trường đại học tiếp cận được thị trường thật

Ví dụ tiêu biểu:

• Các nhóm nghiên cứu về chip, cảm biến, AI nông nghiệp ở Đại học Bách khoa HCM đang bắt đầu hợp tác với startup như Shoes AGTECH, Trung tâm Robot Thông minh, Trung tâm AI & IoT.

“Trường đại học nên là nơi R&D, không nên gánh thương mại hóa. Hãy để startup làm chuyện đó.”
— TS. Đặng Xuân Ba, Trung tâm Robot Thông minh

Mô hình Consortium: Góp nguồn lực – chia rủi ro

Đề xuất bởi ông David Martin Nguyễn, mô hình này là một dạng liên minh chiến lược trong đó:

• Các nhà khoa học góp sáng chế/IP

• Các startup góp khả năng phát triển & thử nghiệm

• Doanh nghiệp lớn góp dữ liệu – thị trường – nhà máy

• Nhà đầu tư góp vốn (giai đoạn đầu)

• Nhà nước hỗ trợ sandbox, miễn thuế, thủ tục

Không ai mất tất cả, cũng không ai ôm toàn bộ rủi ro.
Họ cùng nhau chia sẻ tiến độ, định hướng và lợi ích sau thương mại hóa.

“Đừng ai tự ái, đừng ai nghĩ phải đi một mình. Chúng ta chỉ thắng nếu làm cùng nhau.”
— David Martin Nguyễn, cố vấn đầu tư và phát triển hệ sinh thái Deeptech

Mô hình “bài toán ngược”: Chính quyền đưa ra đề bài – startup giải bằng công nghệ

Tại sao phù hợp với Việt Nam?

• Giúp tránh cảnh làm ra công nghệ không ai dùng

• Tăng khả năng ứng dụng thực tiễn ngay trong địa phương

• Hướng startup đi đúng hướng thay vì chạy theo xu hướng toàn cầu

Đề xuất từ hội thảo:

• TP.HCM cần đưa ra “bộ đề bài”: bài toán của ngành y tế, nông nghiệp, môi trường, hạ tầng…

• SIHUB, các quỹ hỗ trợ và trường đại học cùng tham gia để chọn công nghệ phù hợp.

Ví dụ:

• Các bài toán về robot cho ruộng trũng, chip AI giám sát môi trường, cảm biến giao thông ở đô thị…

Mô hình “thị trường ngách toàn cầu”: Đi từ local → global bằng thế mạnh nội tại

Phát biểu từ ông Trần Phúc Hồng:

“Việt Nam không cần giải bài toán lớn của thế giới. Hãy giải bài toán nhỏ nhưng ta hiểu rõ – đó là chìa khóa mở cửa thị trường ngách toàn cầu.”

Áp dụng thực tế:

• Shoes AGTECH chọn giải quyết vấn đề của ruộng trũng Việt Nam bằng robot nổi (Airboots S30) – điều mà các công ty drone không làm được.

• Sau đó, mô hình này được nhiều nước Đông Nam Á quan tâm vì có địa hình tương đồng.

Khi hệ sinh thái deeptech được kết nối đúng cách.

Khi các mắt xích vận hành trơn tru, giá trị sẽ tăng cấp số nhân

Một hệ sinh thái deeptech không chỉ giải quyết câu chuyện sinh tồn của startup, mà còn tạo ra tác động sâu rộng về kinh tế – công nghệ – xã hội – vị thế quốc gia.

Dưới đây là những lợi ích cụ thể nếu hệ sinh thái deeptech Việt Nam được xây dựng bài bản, gắn kết đúng cách:

Kích hoạt thương mại hóa các sáng chế nội địa

• Theo báo cáo, mỗi năm các trường đại học Việt Nam có hàng nghìn nghiên cứu – nhưng rất ít được thương mại hóa.

• Khi startup và doanh nghiệp cùng tham gia từ đầu, nghiên cứu không bị “đắp chiếu”, mà có lộ trình ra thị trường rõ ràng.

• Điều này giúp IP Việt trở thành tài sản thật – có thể bảo hộ, định giá, gọi vốn, hoặc bán bản quyền quốc tế.

“Một sáng chế không dùng được là lãng phí nguồn lực quốc gia. Startup chính là cầu nối để IP sống dậy.”
— TS. Trần Văn Hòa, mentor Deeptech Hub

Tạo đà cho các ngành nền tảng: bán dẫn – AI – vật liệu mới – cảm biến

• Nhiều phát biểu tại Deep Tech Connect 2025 cho rằng:

  Nếu không đầu tư hôm nay, đến 2030, Việt Nam sẽ chỉ là công xưởng lắp ráp.

• Việc có một hệ sinh thái gắn kết giúp:

  • Định hình được những công nghệ lõi cần đầu tư

  • Tạo chuẩn đầu ra cho đào tạo nhân lực

  • Thu hút vốn đầu tư FDI đúng lĩnh vực

  • Mở ra cơ hội thiết kế – không chỉ gia công

“Muốn có chip “Made in Vietnam” thật sự, ta phải đầu tư từ hôm nay – vào con người, dữ liệu, thị trường, và cơ chế chia sẻ.”
— Ông Nguyễn Trung Khánh, Diễn giả tại sự kiện

Giữ chân và thu hút nhân tài Việt Nam – Việt kiều

• Nhiều nhà khoa học Việt kiều bắt đầu trở về, nhưng vẫn gặp khó trong việc kết nối thị trường – chính sách – nhà đầu tư.

• Một hệ sinh thái hỗ trợ tốt sẽ tạo lý do để họ ở lại, hoặc kết nối chất xám từ xa.

• Đồng thời, sẽ kích thích sinh viên trẻ lựa chọn deeptech – thay vì chạy theo ngành “hot dễ gọi vốn”.

“Không startup nào có thể giữ chân nhân tài một mình – nhưng một hệ sinh thái có thể.”
— ông Đỗ Đình Đức, VP Techny

Đưa Việt Nam thành “deeptech sandbox” khu vực ASEAN

• Với chi phí R&D thấp, dân số trẻ, chính sách mở như Nghị quyết 98, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành bệ thử nghiệm deeptech của Đông Nam Á.

• Nếu kết nối được mạng lưới nghiên cứu – startup – thị trường – chính phủ, Việt Nam có thể giành “first-mover advantage” trong các công nghệ lõi như:

  • Chip AI

  • Robot nông nghiệp

  • Cảm biến môi trường

  • Năng lượng tái tạo phân tán

Tạo ra làn sóng đổi mới sáng tạo có chiều sâu – không chạy theo “trend”

• Không còn làm sản phẩm cho vui hay vì gọi vốn

• Mỗi dự án đều có logic kinh tế – xã hội – công nghệ

• Từ đó, các startup deeptech mới có thể trụ vững, mở rộng, và truyền cảm hứng cho thế hệ tiếp theo

“Deeptech không cần nhiều – nhưng cần bền. Một đội làm được chip, cảm biến, robot Việt… giá trị hơn 10 app gọi đồ uống.”
— một cố vấn tại sự kiện nhận xét

Nếu không bây giờ, thì bao giờ?

Đừng để Deeptech mãi chỉ là chủ đề trong hội thảo

Sự kiện Deep Tech Connect 2025 đã truyền cảm hứng, tập hợp trí tuệ, kết nối những con người nhiệt huyết. Nhưng một câu hỏi lớn vẫn còn đó:

Sau ánh đèn sự kiện, ai sẽ là người bắt tay trước?

• Trường đại học có dám chia sẻ IP để startup phát triển?

• Startup có dám chọn con đường khó là deeptech, thay vì chạy theo dòng tiền nhanh?

• Doanh nghiệp lớn có đủ niềm tin để hợp tác?

• Nhà đầu tư có dám chịu rủi ro dài hạn?

• Chính phủ có đủ quyết liệt để làm sandbox mở, thay vì giữ mô hình cũ?

Không ai có thể làm một mình – nhưng tất cả đều có thể bắt đầu cùng nhau.

Bắt đầu từ những hành động nhỏ, nhưng đủ thật

Các chuyên gia đều đồng thuận: để xây dựng hệ sinh thái deeptech, không cần làm điều lớn ngay – mà cần làm điều nhỏ nhưng thực.

• Một “bài toán thật” từ thành phố – giao cho startup giải

• Một trường đại học mở không gian, mời startup vào thử nghiệm

• Một doanh nghiệp cho phép dùng dữ liệu thật để đào tạo AI

• Một quỹ đầu tư chấp nhận “exit dài” nhưng gắn bó chiến lược

• Một mentor quốc tế sẵn sàng hỗ trợ IP Việt ra nước ngoài

Từng mảnh nhỏ như vậy – khi được kết nối bằng niềm tin, cơ chế và hành động cụ thể – sẽ tạo nên một hệ sinh thái không thể lay chuyển.

Việt Nam không thiếu người tài – chỉ thiếu cơ hội để cùng đi xa

“Chúng tôi có robot, các anh có cảm biến, người khác có chip – nhưng nếu không có nơi để ráp lại, mọi thứ chỉ là mảnh rời.”
— Một startup chia sẻ sau sự kiện

Đó là lý do vì sao, hơn lúc nào hết, deeptech Việt Nam cần được nhìn nhận là một cuộc chơi chung.
Không ai bị bỏ lại – cũng không ai được đi trước một mình.

Giới thiệu về Công Ty TNHH SHOES AGTECH

Shoes AGTECH là công ty công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp, tiên phong phát triển robot nổi tự hành Airboots S30 – giải pháp cơ giới hóa canh tác ruộng nước và mô hình tôm – lúa.
Được sáng lập bởi PGS.TS. Vũ Ngọc Ánh, Shoes AGTECH theo đuổi triết lý “Công nghệ từ phòng lab ra ruộng lúa”, hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Với mô hình dịch vụ Robot-as-a-Service, chúng tôi không bán máy, mà cung cấp trọn gói dịch vụ vận hành, bảo trì và đồng hành cùng hợp tác xã – nông dân trên từng mùa vụ.

Thông tin liên hệ – Shoes AGTECH

• Tên công ty: CÔNG TY CỔ PHẦN SHOES AGTECH

• Mã số doanh nghiệp: 0317951573

• Địa chỉ: Tòa nhà A9 – 1333/34 Lê Thị Chợ, P. Phú Thuận, Q.7, TP.HCM, Việt Nam

• Địa chỉ tại Singapore: 18 Sin Ming Lane, #07-13, Midview City, Singapore (573960)

• Email: shoes.jsc@gmail.com

• Website: https://shoesagtech.com hoặc airboots.net

• Số điện thoại/Zalo: 0946488846

• Fanpage: facebook.com/shoesagtech

• YouTube: Airboots Official Channel

Xem thêm các bài viết khác:

SHOES AGTECH giành giải thưởng tại STIC – Bệ phóng cho công nghệ robot nông nghiệp Made in Vietnam

Gieo sạ bằng drone: Công nghệ hiện đại có thật sự phù hợp với ruộng lúa Việt?

Drone gây cháy lớn ở Mount Compass: Công nghệ hiện đại hay hiểm họa trên không?

Drone phun thuốc: Hiệu quả thực hay quảng cáo thổi phồng?